ลมชักคืออะไร? ทำความรู้จักโรคที่คนเข้าใจผิดมาตลอด
ลมชักคืออะไร?
ทำความรู้จักโรคที่คนเข้าใจผิดมาตลอด
ทำความรู้จักโรคที่คนเข้าใจผิดมาตลอด
ถ้าพูดถึง "ลมชัก" ภาพที่คนส่วนใหญ่นึกถึงคือคนล้มลงกระตุกทั้งตัว ตาค้าง น้ำลายฟูม แต่ในความเป็นจริง นั่นเป็นเพียงลมชักรูปแบบเดียวจากทั้งหมดหลายสิบประเภท และความเข้าใจผิดนี้เองที่ทำให้ผู้ป่วยจำนวนมากไม่รู้ว่าตัวเองกำลังป่วยอยู่
ลมชักคืออะไรในทางการแพทย์?
ลมชัก (Epilepsy) คือภาวะที่สมองปล่อยสัญญาณไฟฟ้าผิดปกติแบบกะทันหันและรุนแรง ส่งผลกระทบต่อการทำงานของระบบประสาทและสมองชั่วคราว เปรียบได้กับ "ไฟกระชากในวงจรไฟฟ้า" ที่ทำให้ระบบทั้งหมดหยุดชะงักชั่วขณะ องค์การอนามัยโลก (WHO) นิยามว่า โรคลมชัก คือมีอาการชักโดยไม่มีสาเหตุกระตุ้นชัดเจนตั้งแต่ 2 ครั้งขึ้นไป โดยห่างกันมากกว่า 24 ชั่วโมง หรือมีครั้งเดียวแต่มีความเสี่ยงสูงที่จะเกิดซ้ำ
ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยที่สุด
"ลมชักต้องกระตุกเสมอ"
ไม่จริง: ลมชักบางประเภทไม่มีการกระตุกเลย เช่น Absence Seizure ที่พบบ่อยในเด็ก ผู้ป่วยจะเพียงแค่นิ่งไป คล้ายอาการเหม่อลอย ประมาณ 5–30 วินาที แล้วกลับมาเป็นปกติ
"ลมชักเกิดจากสิ่งไม่ดี / ไสยศาสตร์"
ไม่จริง: ความเชื่อนี้ยังฝังรากลึกในสังคมไทย ทั้งที่ในทางการแพทย์ ลมชักเกิดจากความผิดปกติของระบบประสาทภายในสมองล้วนๆ
"คนเป็นลมชักปัญญาอ่อน"
ไม่จริง: เป็นความเชื่อที่ผิดอย่างมาก เพราะผู้ป่วยโรคลมชักมีระดับสติปัญญาปกติเหมือนคนทั่วไปทุกประการ
สมองเกิดอะไรขึ้นในขณะชัก?
ในสภาวะปกติ เซลล์ประสาท (Neurons) จะส่งสัญญาณไฟฟ้าสลับกันระหว่างกระตุ้นและยับยั้งอย่างสมดุล แต่ในผู้ป่วยลมชัก กลไกการยับยั้งนี้บกพร่อง ทำให้เซลล์ประสาทกลุ่มหนึ่งปล่อยสัญญาณพร้อมกันอย่างควบคุมไม่ได้ อาการที่ปรากฏขึ้นอยู่กับว่าสัญญาณผิดปกตินั้นเกิดในสมองส่วนไหน
ประเภทของลมชัก
1. ชักเฉพาะจุด (Focal Seizure) สัญญาณผิดปกติเกิดในสมองบริเวณเดียว อาการมีตั้งแต่มือกระตุกข้างเดียว ชาที่ริมฝีปาก ไปจนถึงเห็นแสงวาบที่ไม่มีอยู่จริง
2. ชักทั้งตัว (Generalized Seizure) สัญญาณแผ่กระจายทั่วสมองทั้งสองซีก อาจมีอาการกระตุกทั้งตัว (Tonic-Clonic Seizure) หรือ นิ่งค้าง (Absence Seizure)
สาเหตุและการรักษา
สาเหตุที่พบบ่อยในผู้ใหญ่ ได้แก่ การบาดเจ็บที่ศีรษะแล้วกระทบกระเทือนถึงเนื้อสมอง เนื้องอกในสมอง และโรคหลอดเลือดสมอง แต่ในผู้ป่วยประมาณ 50% ไม่สามารถระบุสาเหตุได้ชัดเจน ข่าวดีคือ: ผู้ป่วยประมาณ 70% ควบคุมอาการได้ด้วยยากันชัก และมีทางเลือกอื่นเช่น การผ่าตัด หรือ Vagus Nerve Stimulation สำหรับผู้ที่ไม่ตอบสนองต่อยา
Q&A: คำถามที่คนสงสัยบ่อยเกี่ยวกับลมชัก
Q: ลมชักติดต่อได้ไหม?
A: ไม่ใช่โรคติดต่อ ลมชักเป็นความผิดปกติของระบบประสาทในสมอง ไม่ใช่โรคติดเชื้อ ไม่สามารถติดต่อผ่านการสัมผัส หรือทางอากาศได้ทั้งสิ้น
Q: เห็นคนชัก ควรเอาอะไรใส่ปากเพื่อกันกัดลิ้น?
A: ไม่ควรทำเด็ดขาด! ขณะชักกรามจะหดเกร็งอย่างรุนแรง การสอดสิ่งของเข้าไปในปากอาจทำให้ผู้ช่วยเหลือได้รับบาดเจ็บ (โดนกัดนิ้ว) หรือฟันคนไข้หักได้ การช่วยเหลือเบื้องต้นที่ถูกต้องคือ "จับผู้ป่วยนอนตะแคง" เพื่อป้องกันการสำลักน้ำลาย
Q: ถ้าชักนานแค่ไหนถึงต้องโทรเรียกรถพยาบาล?
A: หากอาการชักนานเกิน 5 นาที หรือชักซ้ำโดยที่ยังไม่ฟื้นตัวเต็มที่ ให้โทรเรียก 1669 ทันที ภาวะนี้เรียกว่า Status Epilepticus ซึ่งเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ที่อันตรายถึงชีวิต
Q: คนเป็นลมชักแต่งงานและมีลูกได้ไหม?
A: ได้ครับ ผู้ป่วยลมชักสามารถใช้ชีวิต แต่งงาน และมีบุตรได้ตามปกติ เพียงต้องกินยากันชักสม่ำเสมอ ผู้หญิงที่ต้องการมีบุตรควรปรึกษาแพทย์ก่อน เพื่อปรับยากันชักให้เหมาะสมและปลอดภัยต่อทารกในครรภ์
Q: แสงไฟกะพริบทำให้ชักได้จริงไหม?
A: สามารถกระตุ้นได้ แต่เกิดในผู้ป่วยเพียง 3–5% เท่านั้น (เรียกว่า Photosensitive Epilepsy) ผู้ป่วยกลุ่มนี้ควรหลีกเลี่ยงแสงสโตรบ คอนเสิร์ต หรือเกมที่มีแสงกะพริบเร็ว
Q: โรคลมชักหายขาดได้ไหม?
A: หายได้ โดยเฉพาะลมชักในเด็กบางประเภทที่มักหายได้เองเมื่อโตขึ้น และสำหรับผู้ป่วยที่กินยาแล้วไม่มีอาการชักเลยนาน 2–5 ปี แพทย์อาจพิจารณาลดหรือหยุดยาได้ภายใต้การดูแลอย่างใกล้ชิด
ลมชักคือความผิดปกติของสัญญาณไฟฟ้าในสมอง ไม่ใช่โรคจิตเวช ไม่ใช่โรคติดต่อ และไม่ใช่เรื่องของโชคชะตา การเข้าใจโรคนี้อย่างถูกต้อง จะช่วยให้ผู้ป่วยได้รับการดูแลที่ดีขึ้น และยังช่วยลดการตีตราผู้ป่วยในสังคมได้อีกด้วย 💙
ศูนย์การรักษาที่เกี่ยวข้อง
แผนกตรวจสุขภาพ
สถานที่
ชั้น 3 โรงพยาบพริ้นซ์ ลำพูน
เวลาทำการ
08:00 - 16:00 น.
เบอร์ติดต่อ
053-582-888
แผนกอายุรกรรมทั่วไป
สถานที่
ชั้น 1 โรงพยาบาลพริ้นซ์ ลำพูน
เวลาทำการ
08:00 - 20:00 น.
เบอร์ติดต่อ
053-582-888
แพ็กเกจ/โปรโมชั่นที่เกี่ยวข้อง
