ต่อมไทรอยด์คืออะไร ทำหน้าที่อะไรในร่างกาย

ต่อมไทรอยด์เป็นอวัยวะหนึ่งของร่างกาย ที่เรียกว่าต่อมไร้ท่อ มีรูปร่างคล้าย ผีเสื้อขนาดเล็กที่อยู่บริเวณคอด้านหน้า ทำหน้าที่ผลิตฮอร์โมนที่ควบคุมระบบเผาผลาญของร่างกายแทบทุกส่วน ตั้งแต่การเต้นของหัวใจ อุณหภูมิร่างกาย ไปจนถึงพลังงานที่ใช้ในแต่ละวัน เมื่อต่อมนี้ทำงานผิดปกติ ไม่ว่าจะมากเกินไปหรือน้อยเกินไป ร่างกายทั้งระบบจึงได้รับผลกระทบตามไปด้วย

ทำไมผู้หญิงถึงเสี่ยงมากกว่า

สาเหตุหลักที่ทำให้ผู้หญิงเป็นไทรอยด์ง่ายกว่าผู้ชาย เกี่ยวข้องกับหลายปัจจัยร่วมกัน

🛡️

ระบบภูมิคุ้มกัน

โรคไทรอยด์ส่วนใหญ่ที่พบ เช่น ไทรอยด์เป็นพิษจากโรคเกรฟส์ (Graves’ disease) หรือไทรอยด์ต่ำจากโรคฮาชิโมโตะ (Hashimoto’s Thyroiditis) ล้วนเป็นโรคภูมิคุ้มกันของเราเองทำให้ร่างกายเกิดการอักเสบ (Autoimmune desease) ซึ่งภาวะนี้พบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย เนื่องจากฮอร์โมนเอสโตรเจนมีผลกระตุ้นการทำงานของระบบภูมิคุ้มกันมากกว่าฮอร์โมนเทสโทสเตอโรน

📈

ความเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน

ผู้หญิงต้องผ่านช่วงฮอร์โมนแปรปรวนหลายครั้งในชีวิต ทั้งวัยเจริญพันธุ์ การตั้งครรภ์ หลังคลอด และวัยทอง ซึ่งแต่ละช่วงล้วนส่งผลต่อการทำงานของต่อมไทรอยด์โดยตรง โดยเฉพาะช่วงหลังคลอดที่มีภาวะที่เรียกว่าไทรอยด์อักเสบหลังคลอด (Postpartum Thyroiditis) ซึ่งพบได้พอสมควร

🧬

พันธุกรรมร่วมกับเพศ

งานวิจัยพบว่ายีนบางตัวที่เกี่ยวข้องกับโรคไทรอยด์อยู่บนโครโมโซม X ซึ่งผู้หญิงมีสองชุด จึงมีโอกาสที่ยีนผิดปกติจะแสดงผลได้มากกว่าผู้ชายที่มีโครโมโซม X เพียงชุดเดียว

อาการของโรคไทรอยด์ สังเกตยังไง?

จะเห็นว่าทั้งสองแบบมีอาการที่ทับซ้อนกับความเครียด ภาวะซึมเศร้า หรือแค่ความเหนื่อยล้าทั่วไปได้ง่ายมาก นี่จึงเป็นเหตุผลที่ผู้คนจำนวนไม่น้อยเป็นไทรอยด์มาหลายปีโดยไม่รู้ตัว

🔥 อาการไทรอยด์เป็นพิษ
(ฮอร์โมนไทรอยด์สูง)
  • ใจสั่น หัวใจเต้นเร็วผิดปกติ
  • หงุดหงิดง่าย รู้สึกกระวนกระวาย
  • น้ำหนักลดทั้งที่กินเท่าเดิมหรือมากขึ้น
  • มือสั่น เหงื่อออกง่าย
  • นอนไม่หลับ
❄️ อาการไทรอยด์ต่ำ
(ฮอร์โมนน้อยเกิน)
  • อ่อนเพลีย เหนื่อยง่ายทั้งที่ไม่ได้ทำงานหนัก หรือออกกำลังกายหนัก
  • น้ำหนักขึ้นง่ายทั้งที่กินเท่าเดิม หรือลดลง
  • ขี้หนาวง่ายกว่าคนอื่น
  • ผิวแห้ง ผมร่วง
  • ซึมเศร้า สมาธิสั้นลง ความจำแย่ลง

ช่วงไหนของชีวิตที่ควรระวังเป็นพิเศษ

  • ช่วงตั้งครรภ์และหลังคลอด: ฮอร์โมนไทรอยด์มีผลโดยตรงต่อพัฒนาการของทารกในครรภ์ หากมีความผิดปกติควรได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิด
  • ช่วงวัยทอง (45 ปีขึ้นไป): อาการไทรอยด์ต่ำในวัยนี้มักถูกเข้าใจผิดว่าเป็นอาการวัยทองธรรมดา ทำให้หลายคนไม่ได้รับการวินิจฉัยที่ถูกต้อง
  • ผู้ที่มีคนในครอบครัวเป็นโรคไทรอยด์: เนื่องจากมีความเกี่ยวข้องทางพันธุกรรม จึงควรตรวจคัดกรองเป็นระยะแม้ยังไม่มีอาการ

วิธีตรวจวินิจฉัยไทรอยด์

การตรวจไทรอยด์ทำได้ไม่ยาก หลักๆ คือ

  • ตรวจเลือดดูค่าฮอร์โมน: เช่น TSH, T3, T4 เพื่อดูว่าต่อมไทรอยด์ทำงานมากหรือน้อยเกินไป
  • อัลตราซาวด์ต่อมไทรอยด์: ใช้ดูลักษณะและขนาดของต่อม รวมถึงตรวจหาก้อนเนื้อผิดปกติหากคลำเจอ
🩺 หากมีอาการที่สงสัยต่อเนื่องเกิน 2-3 สัปดาห์ โดยเฉพาะร่วมกับการเปลี่ยนแปลงของน้ำหนักตัวที่อธิบายไม่ได้ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจเลือดดูค่าฮอร์โมนไทรอยด์
อาการของโรคไทรอยด์

คลิกที่รูปภาพเพื่อขยายดูรายละเอียด

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ไทรอยด์เป็นโรคทางพันธุกรรมไหม? +
มีส่วนเกี่ยวข้องกับพันธุกรรม แต่ไม่ได้หมายความว่าจะถ่ายทอดโดยตรงเสมอไป คนในครอบครัวเป็นไทรอยด์ไม่ได้แปลว่าทุกคนจะเป็นตาม แค่มีความเสี่ยงสูงกว่าคนทั่วไป
ไทรอยด์รักษาหายขาดไหม? +
ขึ้นอยู่กับชนิดของโรค บางชนิดควบคุมได้ด้วยยาตลอดชีวิต บางชนิดรักษาหายได้ด้วยการผ่าตัดหรือกลืนแร่ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อวางแผนตามชนิดของโรคที่เป็น
คลำเจอก้อนที่คอ ต้องเป็นมะเร็งไทรอยด์เสมอไปไหม? +
ไม่เสมอไป ก้อนที่ต่อมไทรอยด์ส่วนใหญ่เป็นก้อนเนื้องอกธรรมดา หรือถุงน้ำ ส่วนน้อยที่พบเป็นมะเร็ง แต่ควรพบแพทย์เพื่อตรวจอัลตราซาวด์และประเมินความเสี่ยงให้แน่ใจ
ตั้งครรภ์แล้วเป็นไทรอยด์ อันตรายกับลูกไหม? +
หากไม่ได้รับการดูแล อาจส่งผลต่อพัฒนาการของทารกได้ จึงควรตรวจคัดกรองไทรอยด์ตั้งแต่ช่วงฝากครรภ์ และรักษาตามคำแนะนำแพทย์อย่างต่อเนื่อง
กินไอโอดีนเสริมช่วยป้องกันไทรอยด์ได้จริงไหม? +
ไอโอดีนจำเป็นต่อการสร้างฮอร์โมนไทรอยด์ก็จริง แต่การกินมากเกินไปโดยไม่จำเป็นก็อาจส่งผลเสียได้เช่นกัน ควรได้รับในปริมาณที่เหมาะสมจากอาหาร ไม่ควรซื้อยาหรืออาหารเสริมมากินเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์

หากสงสัยว่าตัวเองหรือคนใกล้ตัวมีอาการเข้าข่ายไทรอยด์ผิดปกติ การตรวจเลือดเพื่อดูค่าฮอร์โมนเป็นวิธีที่ง่ายและรวดเร็วที่สุดในการยืนยัน ควรปรึกษาแพทย์เพื่อวินิจฉัยและวางแผนการดูแลที่เหมาะสม

💬 สอบถามเพิ่มเติม 📅 นัดหมายแพทย์